Als je zaak een half jaar voorgaat

Er zijn periodes waarin je zaak echt voorgaat. Je opent een tweede locatie, je hebt een opdracht binnengehaald die groter is dan alles wat je ervoor deed, of je zit in het seizoen waarin driekwart van je omzet binnenkomt. Je weet dat het maanden gaat duren. Je bent er niet per ongeluk in gerold, je hebt ervoor gekozen.

Zoek daar in het Nederlands iets over op en je komt nergens uit. Zoek je op tijdelijk stoppen als ondernemer, dan gaat alles over uitschrijven bij de Kamer van Koophandel en over wat je met je administratie regelt. Zoek je op iets opzij zetten, dan gaat het over geld reserveren voor de Belastingdienst, en een stap opzij doen betekent dat je je bedrijf overdraagt. En beschrijf je de situatie gewoon zoals hij is, dan krijg je stukken over burn-out, stress en werk-privébalans. Dat zijn drie verschillende onderwerpen en geen van de drie is het jouwe. Je bent niet ziek, je stopt niet, en je hebt geen lijstje met acht uur slaap nodig.

Er is geen Nederlands woord voor wat je nu doet

Dat klinkt als een taalgrapje, maar het heeft een gevolg. Wat geen naam heeft, spreek je ook met niemand af. Je zegt thuis niet dat je tot maart in een periode zit, want dat is geen zin die iemand herkent. Je zegt eerder dat het nu even druk is. En even druk is precies de formulering die nergens eindigt.

Het verschil met een gewone drukke week zit niet in hoe zwaar het is. Het zit erin of het randen heeft. Een week met randen loopt af, ook als hij tegenviel. Een periode zonder randen loopt door tot iemand er iets van zegt, en dat gebeurt meestal pas als het al een tijd niet meer goed gaat.

Even druk heeft geen einde. Een periode wel, maar alleen als je hem opschrijft.

Een periode zonder einddatum is geen periode

Een piek die je niet afbakent, gaat niet vanzelf over. Niet omdat het werk niet minder wordt, maar omdat er geen moment is waarop iemand vaststelt dat het minder is geworden. Dat is hetzelfde mechanisme als bij een jaarplan dat op elk moment klopt en daarom op geen enkel moment iets afdwingt: zonder afzender en zonder tijdstip meldt iets zich nooit.

Er komt iets bij. In een drukke periode verdwijnt niet het werk dat het hardst roept. Er verdwijnt wat geen tegenpartij heeft, en dat is bij bijna iedereen steeds dezelfde rol; welke dat bij jou is staat in de rol die als eerste sneuvelt. Die rol een half jaar overslaan is iets anders dan hem twee weken overslaan. Na twee weken is het een uitzondering. Na een half jaar is het de manier waarop jullie leven.

Daarom is het eerste wat je vastlegt niet hoeveel je gaat werken, maar wanneer dit afloopt. Een datum. Niet als de verbouwing klaar is en niet als het rustiger wordt, want dat zijn allebei momenten die zichzelf niet aankondigen. Zet er 1 maart onder, of de week na de beurs. Je mag hem later verzetten. Maar je kunt alleen iets verzetten wat er staat.

Leg een bodem vast, geen balans

Het advies dat je overal krijgt is dat je balans moet houden. In een piek is dat niet waar en het is ook niet uitvoerbaar, want er is geen balans. Dat is juist het idee: de zaak gaat voor. Wat je wel kunt doen is een bodem leggen.

Een bodem is het minimum dat ook in de drukste week blijft staan. Niet wat je zou willen, maar wat er echt niet uit mag. Bij de meeste ondernemers zijn het er twee of drie, en ze zijn kleiner dan je denkt:

• Een avond per week waarop je niet werkt. Dezelfde avond, met een begintijd.
• Een vast ding met de mensen thuis dat niet verplaatst wordt, ook niet naar zondag.
• Een blok voor jezelf van een uur, bijvoorbeeld sporten of lezen. Een uur, niet meer.

Meer is het niet, en dat is precies waarom het werkt. Een bodem van drie blokken overleeft een piek. Een weekplanning die uitgaat van evenwicht overleeft de eerste maandag niet. Het verschil met een goed voornemen is dat een bodem een dag en een begintijd heeft, waardoor hij meedoet op het moment dat je je week indeelt in plaats van dat hij overblijft.

Schrijf er in dezelfde adem bij wat er in deze periode wel mag wegvallen. Dat is het deel dat bijna niemand doet en het scheelt het meest, want een keuze die je nu maakt hoef je in week negen niet opnieuw te verdedigen.

De vraag halverwege is niet of je het volhoudt

Zet bij de helft, dus bij drie maanden, een moment van een kwartier in je agenda. De vraag op dat moment is niet of je het nog volhoudt, want dat antwoord is bijna altijd ja en het zegt niets. De vraag is of de reden er nog is.

De zaak ging voor om iets concreets: een lancering, een seizoen, een klant die je binnenhaalde. Bestaat dat nog, dan loopt de periode gewoon door en is er niets aan de hand. Is het voorbij en is het toch druk gebleven, dan is er iets anders gebeurd. Dan is de voorrang geen keuze meer maar een gewoonte, en een gewoonte loopt niet af op een einddatum.

Kijk op dat moment naar je laatste vier weken en niet naar de afgelopen week, want een enkele week zegt niets over een periode van maanden. Hoe je zo'n terugblik in twee minuten doet staat in de wekelijkse terugblik die iedereen overslaat. En blijkt je bodem er al zes weken niet meer te liggen, dan is dat geen reden om harder je best te doen. Dan is de bodem te hoog gelegd en mag hij kleiner.

Hoe je je week vanuit je rollen indeelt staat op de pagina over rollen, en wat je doet als het werk structureel naar je avonden lekt staat in hoe je als ondernemer je avonden terugkrijgt. Staat jouw vraag hier niet bij, kijk dan bij de veelgestelde vragen.