Hoe je rollen kiest die een heel jaar meegaan

Bijna iedereen die voor het eerst vanuit rollen gaat plannen, doet hetzelfde. Je gaat er goed voor zitten, je denkt na over je leven en je schrijft er acht op: ondernemer, partner, vader, zoon, vriend, sporter, huiseigenaar, en ergens onderaan nog "mezelf". Het voelt compleet. Drie weken later kijk je naar dat lijstje en herken je het nauwelijks meer. Vijf van de acht hebben sinds die avond geen enkel blok in je agenda gekregen.

Dat ligt niet aan je discipline. Het ligt aan de rollen zelf. Een rol die niet klopt, valt vanzelf om, en als er te veel omvallen stop je met de hele aanpak. Wie er drie of vier kiest die wel kloppen, plant er een jaar later nog steeds mee.

Waarom een rollenlijstje meestal binnen een maand sneuvelt

Er zijn drie manieren waarop het misgaat, en ze lijken alle drie op zorgvuldigheid.

De eerste is te veel. Acht rollen betekent acht keuzes per week, en die maak je niet. Je maakt er drie en voelt je schuldig over vijf. Een lijstje dat je elke week laat falen ga je vanzelf ontwijken.

De tweede is te vaag. "Gezondheid" is geen rol maar een onderwerp, en van een onderwerp weet je nooit wat je er deze week mee moet. "Sporter" komt al dichterbij, want daar hoort een tijdstip bij.

De derde is de lastigste: rollen die niet van jou zijn. Je schrijft "vrijwilliger" op omdat je vindt dat je iets zou moeten bijdragen, of "netwerker" omdat dat bij ondernemen hoort. Dat zijn geen rollen die je hebt, dat zijn rollen die je jezelf oplegt, en die overleven geen drukke week.

Een rol die je niet mist als je hem overslaat, was geen rol.

Een rol is een relatie, geen categorie

Het scheelt enorm als je het verschil scherp hebt tussen een rol en een levensgebied. Een levensgebied is een onderwerp waar je iets mee wilt: geld, gezondheid, ontwikkeling. Een rol is een plek die je inneemt tegenover iemand. Vader, collega, vriend, buurman. En jijzelf hoort daar gewoon bij, want ook tegenover jezelf neem je een plek in.

Dat verschil klinkt als woordenspel tot je iets in je agenda wilt zetten. Bij "gezondheid" weet je niet wat er donderdag om zeven uur moet gebeuren. Bij "vader" wel, want dan zie je een gezicht voor je en weet je meteen wat er al drie weken niet van gekomen is. Rollen maken van een goed voornemen iets waar iemand op wacht, en dat is precies waarom ze het volhouden.

Vier vragen waarmee je er een paar kiest die blijven staan

Loop je lijstje langs met deze vier vragen. Wat er na afloop overblijft is meestal minder dan je dacht, en dat is de bedoeling.

• Bestaat deze rol over een jaar nog? Een project, een verhuizing of een cursus is tijdelijk. Die horen thuis in je weekdoelen, niet in je rollen. Je rollen zijn de vaste kolommen waar die dingen doorheen bewegen.
• Kan ik er deze week iets in doen? Als je niet meteen een concreet blok kunt bedenken, is de rol te abstract. Maak hem kleiner of streep hem door.
• Merkt iemand het als ik hem oversla? Als het antwoord nee is, en ook jijzelf zou het niet merken, dan is het geen rol maar een idee over jezelf.
• Is dit van mij, of van wie ik denk te moeten zijn? De eerlijkste toets van de vier. Rollen die je uit plichtsgevoel opschrijft geven een week later alleen maar een slecht gevoel.

Wat overblijft zijn er meestal drie tot vijf. Dat voelt kaal en het is precies goed. Je leven wordt er niet kleiner van, je week wordt er alleen eerlijker van.

Werk is bijna nooit vanzelf één rol

Er is nog een plek waar het vaak scheef loopt, en dat is werk. Veel mensen zetten "werk" als één rol neer, en dan slokt die de halve week op zonder dat je ziet waar het heen ging. Als je in je werk twee dingen doet die om verschillende keuzes vragen, bijvoorbeeld leidinggeven en zelf iets maken, dan zijn dat twee rollen. Splitsen helpt daar niet om netter te worden, maar om te zien dat het ene het andere elke week opeet.

Andersom geldt het ook. Doe je in feite één soort werk, dan is uitsplitsen naar klanten of projecten alleen maar meer regelwerk. Splits pas als je merkt dat het schuurt, niet vooraf voor de volledigheid.

Het eerste rijtje ziet er zorgvuldiger uit en houdt het geen maand vol. Het tweede ziet er onaf uit en draagt je hele planning.

Wat je aan het begin van je week kunt doen

Pak je huidige lijstje er een keer bij, aan het begin van je week, en haal er hardop de rollen uit die de vier vragen niet doorstaan. Streep door, voeg samen, en laat er drie of vier staan. Geef daarna elke overgebleven rol één concreet blok in de week die komt, met een begintijd erbij.

Kijk er over drie maanden nog eens naar. Als er dan eentje is die al die tijd leeg bleef, is dat geen reden voor schuldgevoel maar informatie: kennelijk hoort hij niet in deze periode van je leven thuis. Verder lezen kan bij werk en privé in balans als ondernemer, bij missie en kernwaarden, of in het stuk over hoe je je avonden terugkrijgt.