De waarde waar je week het meest van afwijkt

Er is een moment dat bijna iedereen kent die ooit een waardenoefening heeft gedaan. Je hebt vijf woorden opgeschreven, ze kloppen alle vijf, en een week later weet je er nog drie. Niet omdat de woorden fout waren. Omdat er niets mee gebeurde.

De oefening stopt namelijk precies waar het interessant wordt. Je krijgt een lijst, en een lijst is geen verschil. Dit stuk gaat over de stap erna: hoe je in de week die net voorbij is de ene waarde vindt waar je het verst van afweek, en waarom dat de enige is waar je deze week iets aan kunt doen.

Waarom je waardenlijst je niets aanwijst

Een waardenlijst beschrijft wie je wilt zijn. Dat is geen kleine prestatie en het is ook niet niets om op te schrijven. Maar let op wat er gebeurt als je hem naast je week legt: elk woord op die lijst is waar. Gezondheid, ja. Vakmanschap, ja. Je gezin, ja. Vriendschap, ja. Rust, ja.

Vijf keer ja. En vijf keer ja is hetzelfde als geen informatie. Je lijst kan je niet vertellen wat je deze week anders moet doen, omdat hij nergens nee zegt.

Je agenda doet het omgekeerde. Die beschrijft niet wie je wilt zijn maar legt vast hoe je week werkelijk ging, zonder goede bedoelingen erbij. Hij is daarmee eerlijker dan je waardenlijst, en ook veel minder aangenaam om te lezen. Daar zit de hele opbrengst: niet in de lijst, niet in de agenda, maar in het verschil tussen de twee.

Kijk nu nog eens naar die rechterkolom. Eén regel springt eruit, en het is niet de regel die het ergst klinkt. Vakmanschap kreeg deze week drie ochtenden en staat er dus goed voor. Gezondheid kreeg twee blokken die niet doorgingen. Vriendschap kreeg niets dat een afspraak was. Dat zijn drie verschillende soorten afwijking en ze vragen om drie verschillende dingen.

De afwijking opzoeken in de week die net voorbij is

De oefening duurt vijf minuten en je hebt er je agenda van vorige week voor nodig. Zet de woorden onder elkaar en zet achter elk woord geen cijfer maar een gebeurtenis. Een cijfer van een tot tien vul je te makkelijk in en wuif je te makkelijk weg. Een gebeurtenis blijft staan.

Drie regels maken het verschil tussen een eerlijke uitkomst en een rondje zelfkritiek:

Het moet in je agenda terug te vinden zijn. Anders schrijf je een gevoel op over de week in plaats van de week. "Te weinig aandacht voor mijn gezin" is een gevoel. "Drie van de vijf avonden na negen uur nog aan het werk" is een gebeurtenis, en die kun je verzetten.

Het moet uit deze ene week komen. Niet uit dit jaar, niet uit deze periode van je leven. Zodra je het groter maakt, wordt het een verwijt in plaats van informatie, en met een verwijt kun je maandag niets.

Iets wat er niet was telt even hard mee. De waarde waar je geen enkele gebeurtenis bij kunt opschrijven is vaak de interessantste van de vijf. Een leeg vakje is geen ontbrekend antwoord maar het antwoord zelf.

Doe je dit aan het eind van je week, dan hoort het bij de terugblik waar je toch al zat. Doe je het aan het begin, dan kijk je naar de week die net voorbij is en plan je in dezelfde zitting de week die komt. Beide momenten werken; ze leveren alleen een iets andere toon op.

Welke van de vijf afwijkingen telt

Nu heb je vijf afwijkingen en gaat het misgaan, want de verleiding is om ze alle vijf aan te pakken. Dan staan er maandag vijf nieuwe blokken in een week die vorige week al te vol was, en over zeven dagen heb je vijf afwijkingen plus het gevoel dat het niet werkt.

Eén is genoeg. En het is niet automatisch de grootste. De afwijking die het waard is om deze week iets mee te doen, heeft drie kenmerken:

Hij komt terug. Niet de eerste keer dat het hardlopen niet doorging, maar de tweede of de derde. Een afwijking van één week is vaak gewoon een week; een afwijking die zich herhaalt is een patroon in je indeling.

Je kunt er deze week één blok voor neerzetten. Met een begintijd, op een dag. Kan dat niet, dan is het geen weekbesluit maar een plan voor later, en het hoort dan niet in deze oefening.

Niemand anders hoeft er iets voor te veranderen. Dit is het kenmerk dat de meeste tijd bespaart. Hangt de afwijking af van een gesprek met je compagnon, je leidinggevende of je partner, dan is dat gesprek het blok en niet de verandering zelf. Zet dat gesprek in je week en laat de rest tot daarna rusten.

Blijven er na deze drie vragen twee over, neem dan de waarde die het langst op je lijst staat. Blijft er geen over, dan zegt dat iets prettigs over je week en mag je het hier laten.

Wat je er aan het begin van je week mee doet

Je hebt één waarde en één afwijking. Wat erbij hoort is niet een voornemen en ook geen doel voor het kwartaal, maar één blok met een dag en een tijd, dat je als eerste neerzet. Als eerste, want wat je als laatste inplant valt als eerste om.

Blijf bij het voorbeeld van hierboven: de waarde is gezondheid, de afwijking is twee geplande looprondjes die niet doorgingen. Het blok is dan niet "deze week twee keer hardlopen" maar woensdag negen uur, drie kwartier, en verder niets. Één keer, op een moment waarop de vorige twee keren niet stuk liepen. Twee keer plannen was juist de fout van vorige week.

Schrijf er in een halve regel bij waarom dat blok daar staat. Dat klinkt als iets administratiefs en het is het enige wat op woensdagmiddag nog overeind houdt wat je op maandag bedacht. Wat je concreet in je agenda zet als je waarden er niet in staan gaat verder over die stap.

En dan het eerlijke deel. Dit lost niet op dat je week kan omvallen, dat je opdrachtgever dinsdag belt of dat er een kind ziek wordt. Het verandert alleen welk blok als eerste wijkt, en dat is precies genoeg. Volgende week doe je dezelfde vijf minuten, en dan zie je pas iets wat je nu nog niet kunt weten: of dezelfde waarde twee weken op rij bovenaan staat, of dat er een andere voor in de plaats komt.

Weet je nog niet welke vijf woorden er op je lijst horen, begin dan niet hier maar bij je kernwaarden bepalen zonder lijstje met mooie woorden. En wil je zien hoe waarden, missie en je week in MagilityOne aan elkaar hangen, dan staat dat op de pagina over missie en waarden.